Czym jest analiza składu ciała?

Analiza impedancji bioelektrycznej (BIA) to nieinwazyjna, przenośna i stosunkowo tania metoda oceny składu ciała, która wykorzystuje przepływ małego prądu elektrycznego przez organizm do oszacowania zawartości tkanki tłuszczowej, beztłuszczowej masy ciała i całkowitej wody ustrojowej. 

Zasada działania

BIA wykorzystuje zasadę, że różne tkanki przewodzą prąd elektryczny w różnym stopniu w zależności od zawartości wody i elektrolitów. Beztłuszczowa masa ciała (mięśnie) jest dobrym przewodnikiem, ponieważ zawiera około 73% wody i elektrolity, podczas gdy tkanka tłuszczowa jest beztlenowa i słabo przewodzi prąd elektryczny. Urządzenie mierzy impedancję (opór) między elektrodami umieszczonymi na kończynach (zwykle nadgarstki lub kostki), a następnie na podstawie założenia, że 73% beztłuszczowej masy ciała stanowi woda, oblicza całkowitą wodę ustrojową i skład ciała. 

Rodzaje urządzeń BIA

Dostępne są różne typy urządzeń BIA: 

• Jednoczęstotliwościowa BIA (SF-BIA) - wykorzystuje pojedynczą częstotliwość prądu przemiennego
• Wieloczęstotliwościowa BIA (MF-BIA) - różnicuje wodę wewnątrz- i zewnątrzkomórkową, co jest szczególnie pomocne w ocenie stanu nawodnienia
• Segmentalna BIA - dostarcza oszacowań rozmieszczenia beztłuszczowej masy ciała w poszczególnych segmentach ciała (ramiona, nogi) przy założeniu, że ciało składa się z grup cylindrów

W Szpitalu Specjalistycznym Matopat badania wykonujemy aparatem Charder Ma601, który jest aparatem wieloczęstotliwościowym i segmentalnym.

Zastosowania kliniczne

BIA znajduje szerokie zastosowanie w różnych obszarach medycyny: 

•     Ocena stanu odżywienia i wykrywanie niedożywienia
•     Monitorowanie składu ciała u pacjentów z otyłością
•     Ocena stanu nawodnienia, szczególnie u pacjentów dializowanych
•     Wykrywanie sarkopenii i kacheksji
•     Prognozowanie wyników klinicznych u pacjentów w stanach krytycznych
•     Monitorowanie masy mięśniowej podczas rehabilitacji
•     Badania epidemiologiczne i kliniczne wymagające powtarzalnych pomiarów

Czynniki wpływające na dokładność pomiarów BIA: 

•     Płeć, wiek, rasa i pochodzenie etniczne
•     Stan chorobowy i stopień otyłości
•     Stan nawodnienia (jedzenie, picie, wysiłek fizyczny przed badaniem)
•     Gorączka, niektóre leki, zaburzenia elektrolitowe
•     Faza cyklu menstruacyjnego
•     Rodzaj urządzenia i stosowane równania predykcyjne

Zalety: 

•     Łatwa w użyciu, przenośna i niedroga w porównaniu z DXA, CT czy MRI
•     Nieinwazyjna i bezpieczna
•     Natychmiastowe wyniki
•     Idealna do badań podłużnych wymagających powtarzalnych pomiarów
•     Minimalne ryzyko dla pacjentów

Wady:

•     Równania predykcyjne są specyficzne dla urządzenia i populacji
•     Wymaga walidacji dla konkretnych grup etnicznych i stanów klinicznych
•     Nie dostarcza wiarygodnych informacji o rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej
•     Nie zalecana do rutynowej oceny u pacjentów z ekstremalnym BMI lub zaburzeniami nawodnienia
•     Wyniki mogą być zniekształcone przez wiele czynników klinicznych

Porównanie z innymi metodami

W porównaniu z DXA (metodą referencyjną), BIA wykazuje wysoką korelację dla beztłuszczowej masy ciała i tkanki tłuszczowej, ale nie są to technologie równoważne. BIA jest znacznie tańsza i bardziej dostępna niż DXA, CT czy MRI, co czyni ją praktycznym narzędziem do codziennej praktyki klinicznej, szczególnie do monitorowania zmian w czasie u tego samego pacjenta. 

Piśmiennictwo:

1. Assessing Adiposity: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2011. Cornier MA, Després JP, Davis N, et al.Guideline

2. American Society for Parenteral and Enteral Nutrition Clinical Guidelines: The Validity of Body Composition Assessment in Clinical Populations.JPEN. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition. 2020. Sheean P, Gonzalez MC, Prado CM, et al. Guideline

3. Clinical Management of Obesity – Third Edition. The Obesity Society (2025). 2024. Caroline M. Apovian MD, Louis Aronne MD, Sarah R. Barenbaum MDGuideline

4. The Bioelectrical Impedance Analysis (BIA) International Database: Aims, Scope, and Call for Data. European Journal of Clinical Nutrition. 2023. Silva AM, Campa F, Stagi S, et al.

5.Bioelectrical Impedance Vector Analysis in Adult Patients: Applications in Clinical Practice. Journal of Visualized Experiments : JoVE. 2026. Reyes-Paz Y, Castillo-Martínez L.New

6. Similarities and Discrepancies Between Commercially Available Bioelectrical Impedance Analysis System and Dual-Energy X-Ray Absorptiometry for Body Composition Assessment in 10-14-Year-Old Children. Scientific Reports. 2023. Ohara K, Nakamura H, Kouda K, et al.

7. Bioimpedance and Dual-Energy X-Ray Absorptiometry Are Not Equivalent Technologies: Comparing Fat Mass and Fat-Free Mass. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022. Lopes S, Fontes T, Tavares RG, Rodrigues LM, Ferreira-Pêgo C.

8. Bioelectrical Impedance Analysis-Part II: Utilization in Clinical Practice. Clinical Nutrition. 2004. Kyle UG, Bosaeus I, De Lorenzo AD, et al.

9. Measurement of Lean Body Mass Using Bioelectrical Impedance Analysis: A Consideration of the Pros and Cons. Aging Clinical and Experimental Research. 2017. Sergi G, De Rui M, Stubbs B, Veronese N, Manzato E.